Σχέσεις κέντρου περιφέρειας στο Σαντζάκι του Κάρλελι στα τέλη του 18ου αιώνα - (:unkn) unknown (My University, 2019)
Αφορμή της εργασίας αποτέλεσε ένα σιγίλλιο που έστειλε το 1793 ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νεόφυτος Ζ’ στον Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Άρτας, στους ιερείς, προεστούς, πρόκριτους και χριστιανούς του Μεσολογγίου, του Αιτωλικού και του σαντζακιού του Κάρλελι, περιοχής που αντιστοιχεί στην σημερινή Αιτωλοακαρνανία. Σε αυτό αναφέρεται σε ένα φορολογικό θέμα που είχε ανακύψει και στην λύση που δόθηκε. Με αφορμή το σιγίλλιο, η εργασία θα προσπαθήσει να αποτυπώσει αφ’ενός το περιβάλλον, φυσικό κι ανθρώπινο, της εποχής και αφ’ ετέρου τον τρόπο με τον οποίο ασκούνταν η εξουσία στο Κάρλελι το τέλος του 18ου αιώνα. Έμφαση θα δοθεί στο τρόπο φορολόγησης των υπηκόων, τρόπος που οργανώνεται και εκπέμπεται από το κέντρο της αυτοκρατορίας αλλά εφαρμόζεται και ασκείται από τους ηγέτες της περιφέρειας. Η εργασία αυτή έχει τρια μέρη. Στο πρώτο θα αναφερθούμε στο σαντζάκι του Κάρλελι, θα δούμε συνοπτικά την ιστορία του, την φυσική και ανθρώπινη γεωγραφία του, την οικονομία του και την διοικητική του διάρθρωση. Στο δεύτερο μέρος θα αναφερθούμε στην οθωμανική φορολογία. Αφού δούμε τις μακροχρόνιες τάσεις και τις κύριες φορολογικές πηγές θα εξετάσουμε τις μεθόδους είσπραξης των φόρων. Οι μέθοδοι αυτές έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην διαμόρφωση της οθωμανικής ελίτ αλλά και των σχέσεων εξουσίας μεταξύ κέντρου και περιφέρειας. Στο τρίτο μέρος θα αναφερθούμε πιο αναλυτικά στις σχέσεις κέντρου περιφέρειας, κυρίως μέσα από δυο παραδείγματα: του Αλή πασά και του Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης. Πρωταγωνιστής στην περιφέρεια ο Αλή, προσφέρει πλήθος παραδειγμάτων διεκδίκησης, άσκησης και υπεράσπισης της εξουσίας: από τον Σουλτάνο και τους βεζίριδες, τους τοπικούς πασάδες, την μουσουλμανική και χριστιανική εκκλησιαστική ιεραρχία, τις ένοπλες ομάδες και τους τοπικούς φορείς εξουσίας. Στο κέντρο της αυτοκρατορίας, ο Πατριάρχης οργανικό μέλος της οθωμανικής γραφειοκρατίας, επικυρώνει μεν με το σιγίλλιό αυτό μια συμφωνία, στην ουσία όμως αναδεικνύει ανάγλυφα την θέση και το ρόλο του στην διελκυστίνδα εξουσίας ανάμεσα στον σουλτάνο και τον Αλή πασά.
Keywords: Κάρλελι, Φορολογία, Οθωμανική αυτοκρατορία, Αλή πασάς, Οικουμενικό Πατριαρχείο, Νεόφυτος Ζ', Αιτωλοακαρνανία, σιγίλλιο, μακτού, μαλικιανέ, Πάνος Γαλάνης, Μαχαλάς, Φυτείες