«Ο θεσμικός λόγος της απολογίας – Κριτική ανάλυση του απολογητικού λόγου του προέδρου της Δημοκρατίας της Γερμανίας, Χοακίμ Γκάουκ, για τα εγκλήματα του Β' ΠΠ στην Ελλάδα». - (:unkn) unknown (My University, 2022)
Περίληψη Από τα τέλη του 20ου αιώνα και μέχρι σήμερα οι επίσημες απολογίες έχουν καταστεί συνήθεις. Μια χειρονομία που άλλοτε θεωρούνταν ένδειξη αδυναμίας, έχει μετατραπεί σε εργαλείο αποκατάστασης εικόνας και συμφιλίωσης. Όλο και συχνότερα, κρατικές οντότητες, επίσημοι φορείς, θρησκευτικά δόγματα, οργανισμοί και επιχειρήσεις, εκφράζουν τη μεταμέλειά τους για αδικίες ή εγκλήματα του παρελθόντος. Η επίσημη απολογία αποτελεί πλέον αντικείμενο έρευνας, μιας ευρείας γκάμας ανθρωπιστικών επιστημών, σε μια προσπάθεια να αποκωδικοποιηθεί η αναγκαιότητά της, ο τρόπος λειτουργίας και οι στοχεύσεις της. Τα εγκλήματα τα οποία συντελέστηκαν στον Ελλαδικό χώρο, κατά τη διάρκεια του Β’ ΠΠ, έχουν αποτελέσει αντικείμενο θεσμικής απολογίας. Πιο συγκεκριμένα, το Μάρτιο του 2014, ο τότε πρόεδρος της Γερμανίας Χοακίμ Γκάουκ, κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψής του, θα ζητήσει συγγνώμη για τις φρικαλεότητες των κατοχικών δυνάμεων, με τον πλέον επίσημο τρόπο. Με αφορμή μια εκδήλωση μνήμης στους Λιγκιάδες της Ηπείρου, παρουσία του Έλληνα προέδρου, θα μιλήσει για την ανάγκη επούλωσης των πληγών του παρελθόντος και την αξία της συμφιλίωσης. Ο απολογητικός λόγος του Γερμανού προέδρου, αποτελεί το αντικείμενο της έρευνάς μας. Με όχημα την κριτική ανάλυση λόγου, επιχειρούμε κατ΄ αρχήν να αναδείξουμε τη δομή και τις άμεσες ή έμμεσες στοχεύσεις του. Στη συνέχεια, εμπλέκοντας και την πλευρά των θυμάτων, εξετάζουμε εάν και κατά πόσο τελικά επιτυγχάνει τους σκοπούς του. Τέλος, διαπραγματευόμαστε την πολιτική λειτουργία του συγκεκριμένου λόγου, προκειμένου να αναδείξουμε τα στοιχεία εκείνα, τα οποία λειτουργούν ως τροχοπέδη στο έτσι κι αλλιώς δύσκολο ζητούμενο της αποκατάστασης των σχέσεων και της συμφιλίωσης. Η ανάλυσή μας θα αναδείξει το έλλειμα της επανόρθωσης, στην απολογία του Γερμανού προέδρου, και τις ιδεολογίες που εμπλέκονται και την καθιστούν μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής στρατηγικής.

Abstract Since the end of the 20th century, formal apologies have become commonplace. A discourse, once considered a sign of weakness, has become a tool for image repair and reconciliation. Increasingly, state entities, official bodies, religious denominations, organizations and businesses, are expressing remorse for past injustices or crimes. Formal apology is now the subject of research across a wide range of humanities in an attempt to decode its necessity, its mode of operation and its objectives. Crimes committed in Greece during the Second World War, have been the subject of an institutional apology. More specifically, in March 2014, the then President of Germany, Joachim Gauck, during an official visit, had apologized in the most formal way, for the atrocities committed by the occupying Nazi forces. On the occasion of a commemorative event in Ligiades, Epirus, in the presence of the Greek President, he spoke about the need to heal the wounds of the past and the value of reconciliation. The subject of our research, is the German president's apologetic discourse. Using critical discourse analysis as a vehicle, we first attempt to highlight its structure and its direct or indirect aims. Then, by involving the victims' side, we examine whether and to what extent, this discourse finally achieves its aims. We also discuss the political function of this discourse, in order to highlight those elements that act as an obstacle, to the already difficult task of restoring relations and achieving reconciliation. Our analysis will highlight the lack of remedy in the German president's apologetic discourse. It will also highlight the ideologies involved that form that discourse as a part of a wider political strategy.
Keywords: Απολογία, λόγος, συμφιλίωση, κριτική ανάλυση λόγου, ιδεολογία, κοινωνική πρακτική; Apology, discourse, reconciliation, critical discourse analysis, ideology, social practice