«Από την Καστοριά στη Θεσσαλονίκη: Μια συμβολή στην εξέλιξη των μελών του Ασματικού»
Date Issued
July 30, 2019
Type
Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία
Abstract
Η παρούσα εργασία έχει ως θέμα της την διερεύνηση της μορφής των μελών του Ασματικού τύπου κατά τον 14ο και 15ο αιώνα και την εξέλιξη τους μέσα στον χρόνο. Μέσα σε αυτή την χρονική περίοδο, δύο ομάδες χειρογράφων καλούνται να διαφωτίσουν και να ερμηνεύσουν τη μορφή, το είδος και το πλήθος των μελωδημάτων του «ασματικού» τύπου. Το πολύ ξεχωριστό χειρόγραφο Κ8 (στο εξής χγφ Κ8) της Ιεράς Μητροπόλεως Καστοριάς (αρχές 14ου αι), με ιδιαιτερότητα στην διπλή μελωδική γραμμή που το διέπει (η πρώτη σε γραφή chartres με μεγάλες υποστάσεις –νεύματα και η δεύτερη σε γραφή coislin) και τα χειρόγραφα 2061 και 2062 της ΕΒΕ, που αντιπροσωπεύουν παπαδικές των αρχών του 15ου αιώνα, οι οποίες ενσωματώνουν μέσα τους και εξελιγμένα ασματικά μέλη.
Το ταξίδι «από την Καστοριά ως την Θεσσαλονίκη» θα γίνει «νοερά» και «δειγματικά», με την παράθεση και σύγκριση μορφολογική και μουσικολογική των δύο Υπακοών του Σταυρού, όπως αντιπροσωπεύεται στις δύο ομάδες χειρογράφων, οι οποίες αντιστοιχούν στις δύο πόλεις που εγράφησαν.
Στόχος της έρευνας είναι να καταδειχτεί ο επηρεασμός και η συνάφεια ανάμεσα στα μέλη του ασματικού με το παλιό στιχηράριο όσο και με την παπαδική, που ακολουθεί. Τα εξεταζόμενα μέλη (μικρά στον αριθμό τους) δεν επιτρέπουν συμπεράσματα σαφή, ασφαλή και πλήρως αποκρυπτογραφημένα. Εντούτοις, αποτελούν δείγματα ιδανικά για σύγκριση και παρουσίαση εμφανών σημείων-μελωδικών γραμμών του ασματικού, που μπολιάστηκαν τόσο προερχόμενα από το παλιό στιχηράριο, όσο και στην μετέπειτα χρονολογική εξέλιξή τους και ενσωμάτωσή τους στην παπαδική του 15ου και έπειτα, αιώνων.
Θερμές ευχαριστίες θέλω να εκφράσω: στον Καθηγητή Βυζαντινής Μουσικολογίας και Πρόεδρο του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιόνιου Πανεπιστημίου Κέρκυρας, κ. Ευστάθιο Μακρή, για την επιμονή του στο θέμα και το αντικείμενο της έρευνας αυτής. Στον Αναπληρωτή Καθηγητή Παλαιογραφίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Παπαθανασίου Ιωάννη, για τις πολύτιμες οδηγίες και διαφωτιστικές παραδόσεις του στις παλαιές γραφές «Chartres και Coislin» και ειδικά στη διερεύνηση των δύσκολων νευμάτων του χγφ Κ8. Στον διδάσκοντα, Διδάκτορα Βυζαντινής Μουσικολογίας του Ιόνιου Πανεπιστημίου, κ. Ιωάννη Αρβανίτη, για τις συμβουλές και καίριες παρεμβάσεις και διαφωτιστικές οδηγίες για την διάταξη της μορφής της παρούσης εργασίας. Τέλος, οφείλω σεβασμό και ευχαριστίες στον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Καστορίας, κ.κ.Σεραφείμ, ο οποίος μου εμπιστεύθηκε πατρικά, για φωτογράφηση και
Subjects